کتاب مآثر سلطانیه (تاریخ جنگ های اول ایران و روس)

جنگ‌های ایران و روس در دوران قاجار، از مهم‌ترین حوادث دو سدۀ اخیر ایران است که آثار آن همچنان در جغرافیا، سیاست و فرهنگ امروز برجای مانده و احساس می‌شود. مؤلف مآثر سلطانیه که مقارن ایام جنگ‌ اوّل با روسیه در دارالسلطنه تبریز حضور داشته، شاهد بسیاری از حوادث قفقاز و آذربایجان بوده و روایت مستقیم و دست اولی از این جنگ در کتاب خود آورده است. با توجه با اینکه عبدالرزاق در آستانۀ هجوم دوم روس‌ها به ایران، درگذشت و نتوانست حوادث دورۀ دوم جنگ‌ها را نیز روایت کند، در این تصحیح گزارش جنگ‌های مرحلۀ دوم، از نسخۀ خطی تاریخ ذوالقرنین، نوشتۀ خاوری شیرازی به پایان کتاب افزوده شده است. کتاب مآثر سلطانیه در زمان حیات مؤلف و یک سال پیش از درگذشت دنبلی، در چاپخانه سنگی تبریز به چاپ رسید و در سال 1351 چاپ افستی از روی چاپ سنگی صورت گرفت. تصحیح حاضر بر اساس همان چاپ سنگی صورت گرفته و افزون بر مقدمۀ مصحح دربارۀ تاریخ جنگ‌های ایران و روسیه، پیشینۀ طایفۀ دنبلی و سرگذشت عبدالرزاق مفتون، از توضیحات مفصلی به صورت زیرنویس برخوردار است. از غلامحسین زرگری‌نژاد، استاد بازنشستۀ دانشگاه تهران، آثار متعددی در تاریخ قاجار منتشر شده که از جملۀ آنها می‌توان به سیاست‌نامه‌های قاجاری (مشتمل بر رساله‌های سیاسی عصر قاجار تا پیش از مشروطه)، رسایل مشروطیت (رساله‌های